logo

Activity Rate
L-informazzjoni li tohrog mill-Labour Force Survey hi interessanti hafna. Barra li tkejjel is-suq tax-xoghol u tiddentifika kemm hawn nies disponibbli ghax-xoghol tghat wkoll hafna nformazzjoni ohra. In-numru ta’ nies disponibbli ghax-xoghol hu 155,751 li jikkostitwixxi 58% tal-popolazzjoni dik li tissejjah l-activity rate. Min dawk attivi 81.3% huma rgiel u 34.2% huma nisa. Sinjal iehor li r-rata ta’ zvilupp ta’ pajjizna tmajniet jidher mill-fatt li l-activity rate minflokk zdiedet, kif suppost li taghmel hekk kif l-ekonomija tespandi, r-rata fil-fatt naqset b’0.4% minn 58.4% fl-ahhar tas-sena 2000 ghall-58% fl-ahhar tas-sena 2001. Ma ninsewx li l-activity rate ta’ pajjizna hija inqas sew min dik li nehtiegu li jkollna biex pajjizna jilhaq l-livelli ta’ pajjizi aktar zviluppati u skond dak li hu mehtieg biex insostnu livell ta’ ghexien li dejjem jghola u sistema ta’ servizzi socjali avvanzati.




Pajjizna nieqes minn hafna rizorsi u hu ghalhekk importanti ferm ghalina mhux biss li jkollna rata gholja ta’ nies jahdmu bhala proporzjon tal-popolazzjoni izda li jkollna rata gholja minn ta’ haddiehor la l-kapital uman hu l-aktar rizorsi mportanti li ghandna. Il-politika ekonomika ta’ pajjizna suppost hi mmirata li tgholli konsistentament l-activity rate bhala mezz importanti li jsostni l-espansjoni tal-ekonomija. Aktar nies ihallsu l-kontribuzzjonijiet socjali u t-taxxi u jfisser ghalhekk li s-servizzi socjali jkunu aktar sostenibbli aktar ma jizdied l-impjieg u jonqsu dawk li m’humiex attivi ekonomikament.

Employment Rate
Il-popolazzjoni attiva ekonomikament mhux kollha tkun tahdem. Il-figura ta’ dawk disponibbli ghax-xoghol tizdied aktar ma jkun registrat progress ekonomiku li jgib mieghu holqien ta’ aktar opportunitajiet ta’ xoghol. Nisa, zghazagh, nies ta’ certi eta’, jkunu aktar lesti li jkunu ekonomikament attivi hekk kif l-ekonomija toffri fiducja u opportunita’. Jigri l-kuntrarju hekk kif l-atmosfera ekonomika ma tkunx tajba. Ir-rata tan-nies jahdmu, l-employment rate, bejn s-sena 2000 u s-sena 2001 ma zdiditx, anzi naqset minn 54.6% ghall-54.2%. Dan fi zmien meta Malta qeghda disperatament tipprova tilhaqq livelli aktar qrib il-medja tal-Unjoni Ewropea. Huma hafna it-targets ekonomici tal-gvern li matul is-sena 2001 ma ntlahaqx u marru lura flok ‘il quddiem. Ir-rata ta’ nies jahdmu bhala proporzjoni tal-popolazzjoni, hi wahda mit-targets li marru zmerc.

Unemployment Rate
Bhala percentwali r-rata ta’ nies li huma disponibbli ghax-xoghol izda li ma jahdmux, l-unemployment rate, ma inbidlitx bejn is-sena 2000 u s-sena 2001. Ghal darb’ohra dan hu sinjal li progress fl-ekonomija ma kienx hemm. L-unemployment rate hi ta’ 6.5%. Bhala cifra din tfisser li minn labour force ta’ 155,751, in-nies li ma ghandhomx xoghol, l-unemployed, lahqu c-cifra ta’ 10,164. Iddur kemm iddur ma’ din, ic-cifri l-fatt jibqa’ wiehed: aktar minn 10,000 ruh f’Malta jridu jahdmu u xoghol m’ghandhomx. Mhux kwistjoni jekk ghandhomx 17 – il sena, 30 sena jew 62 sena. Huma nies li jridu jahdmu, jaghmlu parti mill-Labour Force u xoghol m’ghandhomx. Zgur li ma hux u ma kienx it-target tal-gvern li fl-ahhar tas-sena 2001 in-numru ta’ nies qeghda jaqbez l-10,000. Il-fatt li hekk hu registrat jfisser li l-incentivi u l-policies li jehtieg li nhaddmu f’pajjizna biex ninkoragixxu l-holqien ta’ opportunitajiet godda ta’ xoghol ghadhom mhux qed jithaddmu. Jidher wkoll li l-proposti ta’ dawk li jridu li jinholqu dawn l-opportunitajiet m’humiex jintlaqghu. Jidher bla dubju li l-imprendituri zghar u kbar li jridu joholqu positjiet godda ta’ xoghol mhux qed ikunu inkoraguti li l-iskemi kollha li nisimghu b’hafna daq ta’ tnabar mhux qed jirnexxu jew mhux qed jirnexxu bizzejjed. Il-fatt hu li nies li jridu x-xoghol f’Malta llum qabez l-10,000.

Investiment
Il-posittiv ta’ dan hu li jekk titkejjel mid-disponibbilita’ tal-Maltin ghax-xoghol, il-fatt li n-numru ta’ nies disponibbli ghax-xoghol hu aktar minn 10,000 din fiha nnifisha hi inkoraggiment ghal min irid jinvesti. Li mhux qed isir hu li investitur jkun imhajjar ihaddem. Jien insostni li hafna affarijiet li qed isiru f’pajjizna llum huma fil-fatt atti li jiskoragixxu u mhux jinkoragixxu l-holqien tax-xoghol.

Ma kull investitur u imprenditur li titkellem illum, kollha jghidulek li m’hawn xejn li jinkoragixxik thaddem aktar nies. Inweggha ferm meta nismaghha din ghaliex jien qattajt hafna snin nirsisti biex ninkoragixxi l-holqien tax-xoghol u nemmen li l-investitur Malti ghadu jiehu sodisfazzjoni li jkollu intrapriza li thaddem. L-intrapriza imprenditarjali f’pajjizna izda qed tinqatel minn sistema zbaljata li ma tifhimx l-importanza tal-imprendituri u ghadha tahseb biss kif issahhah is-sistema burokratika ta’ pajjizna b’aktar awtoritajiet, aktar regolamentazzjoni u aktar pizijiet li fl-ahhar mill-ahhar irid igorrhom l-imprenditur. L-imprenditur Malti llum qed jahli tant u tant energija jlahhaq mal-burokrazija esagerata u mhux qed jibqalghu l-ebda energija jahseb kif ser ikabbar, kif ser igib aktar ordnijiet, kif ser idahhal teknologija gdida, kif ser johloq aktar gid. Nistieden li kull min hu f’awtoritajiet li jitkellem mal-imprendituri zghar, kbar, Maltin, barranin, godda, anitki, minn kull qasam. Jara li l-messagg hu wiehed: halluna nahdmu.

L-industrija
Meta wiehed jifli l-oqsma fejn jahdmu l-Maltin wiehed wkoll ikun jista’ jahseb x’policies iridu jitfasslu biex dak li ghandna nsahhuh. Importanti hafna hu s-settur tal-manifattura. Mhux biss ghax ihaddem hafna nies direttament izda wkoll ghaliex minnu tigi l-esportazzjoni u l-qliegh u ta’ flus barranin tant importanti ghall-pajjizna, izda wkoll ghax mal-manifattura jahdmu hafna negozji ohra li jfornu l-industrija bhas-servizzi tal-port, burdnara, importaturi, servizzi professjonali u hafna u hafna negozji ohra li jikbru jew jickienu mas-success jew id-dghejfin tal-industrija tal-manifattura.

Il-manifattura f’pajjizna izda tinsab fil-gwaj u s’issa ghadu ma harigx fil-berah il-gwaj kollu. Il-manifattura fis-sena 2001 esportat b’kollox Lm882 miljun. Is-sena ta’ qabel l-industrija esportat Lm1,072 miljun, waqa’ ta’ Lm190 miljun f’sena. Fl-ewwel xahrejn ta’ din is-sena l-waqa’ fl-esportazzjoni kompliet b’waqa’ ohra ta’ Lm13.6 miljun. Il-waqa’ fl-esportazzjoni tirrifletti l-waqa’ fl-ordnijiet li tfisser waqa’ fl-investiment li tfisser waqa’ fl-impjiegi.

Il-fatti juru li fis-sena l-2000 fil-manifattura kien hemm jahdmu 33,749 filwaqt li fis-sena 2001 din nizlet ghal 31,432. Meta jonqsu l-opportunitajiet fl-industrija din tinhass f’oqsma ohra u tirrifletti ruhha mhux biss fir-rata ta’ nies li jirregistraw ghax-xoghol izda fit-total tan-nies qeghda, dan ghaliex l-industrija tattira hafna zghazagh.

Noholqu x-xoghol
Ifisser li l-pajjiz irid jifli bis-serjeta’ x’inhu jigri f’dan il-qasam. Saru hafna studji u hafna rapporti dwar ir-ristruttura tal-industrija. Jidher izda li baqa’ hafna x’isir u li l-ingranagg mehtieg biex naghmluha aktar facli ghall-industrija li tikkompeti, tirbah ordnijiet godda u tigbed aktar investiment gdid, mhux hemm. Jidher li ghadna nahsbu b’mentalita’ antika li nistghu nbieghu dak kollu li nipproducu. Ma nistghux nahsbu biss fis-settur pubbliku u li nibqghu nsostnu l-ineficenzi li ghandna. Irridu niddeciedu fejn nikkompetu sewwa u fejn nistghu nikkompetu mhux qed nghinuh bizzejjed. Mhux dejjem nistghu naghmlu differenza wisq ahna, izda. F’settur bhal tal-eletronika Malta tista’ tghin billi jkollha l-politika gusta li tghin lill-industrija takwista ordnijiet minn kull fejn jistghu jigu bla ebda xkiel u li tghin biex l-industrija tixtri l-materja prima minn fejn issib l-orhos. Il-politika interna tghin ukoll biex l-industrija ma jkolliex xkiel intern u imposizzjonijiet li jghollulha l-ispejjez u jtelfuha l-efficjenza, izda fl-ahhar mill-ahhar jkun jiddependi hafna mis-swieq internazzjonali li ahna m’ghandna l-ebda kontrol fuqhom. Din hi sitwazzjoni iebsa hafna ghal Malta ghax l-esportazzjoni taghna tmur fi swieq li ahna m’ghandna l-ebda kontrol fuqhom.

L-ghazla taghna
Li ghandna kontrol hu fuq dak li jsir f’Malta. L-industrija u kull settur tax-xoghol zghir u kbir hu importanti ghalina ghax kull m’ghandna f’Malta hloqnih b’sagrificcji kbar. Ghalhekk importanti hafna li l-politika nazzjonali ta’ pajjizna tkun primarjament immirata lejn x’inhu l-ahjar biex nigbdu l-investiment, nsostnu li ghandna u noholqu aktar xoghol. Ghax ix-xoghol ma jigix wahdu. Ix-xoghol trid toholqu. Tbghati biex toholqu izda facli li titilfu. Meta l-affarijiet kienu sejrin tajjeb kulhadd gharef. Meta l-affarijiet ikunu sejrin hziena bhal ma ilhom f’Malta ghal zmien twil izzejjed, kulhadd qiesu jghoddos rasu. Illum ghandna sitwazzjoni fejn il-kapaci jridu jinghataw l-ispazju. L-inkompetenti jridu jwarrbu. Ma ninqalghux jekk nibqghu b’min falla.

 
0
0
0
s2sdefault

© 2014 - All rights reserved - GRTU - Malta Chamber of SMEs
Content may not be peproduced or republished without prior consent